Olympos - Antalya

Olympos, Antalya’nın güney sahillerinde, Phaselis’ten sonra ikinci önemli liman kentidir. “Yüksek dağ” anlamına gelen adını, on altı kilometre kuzeyindeki, Torosların batı uzantılarından biri olan Tahtalı Dağı’ndan alır. Kesin kuruluş tarihi bilinmemekle birlikte MÖ 167–168 yıllarında basılan sikkelerde adı geçen Olympos, Likya Birliği’nde üç oy hakkına sahip altı şehirden biridir. Kentin kalıntıları, Antalya’nın Kemer ilçesinde, Beydağları Sahil Milli Parkı sınırları içinde yer almaktadır.  

Olympos, Likya Birliği'nin önemli yerleşim merkezlerinden biri olarak kabul edilir. Komutan Servilius İsauricus, Helenistik dönemde kurulan bu şehri korsanlardan temizleyerek MÖ 78'de Roma topraklarına katmıştır. Kent, bugün Yanartaş olarak bilinen, kendi kendine sürekli yanan ateşiyle ün kazanarak önemli bir dini merkez olmuş; bu önemini Roma ve Bizans dönemlerinde de aynı şekilde sürdürmüştür.

Kentin günümüze ulaşmış kalıntılarının çoğu orman içinde, ağaç ve çalılarla örtülü olup Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerine aittir. Bu kalıntılar genellikle doğudan batıya doğru, hızla denize akan bir ırmağın ağzında ve her iki yakasında yer alır. Antik dönemde kenti ikiye bölen nehir yatağı bir kanal içine alınarak her iki yakası da iskele olarak kullanılmış ve bir köprü ile birbirine bağlanmıştır. Bugün, köprünün bir ayağı yerinde durmaktadır. Nehir ağzına yakın bir yerde konumlanan küçük ve dik akropolde, geç dönemlerden kalma yapı kalıntıları bulunmaktadır. Nehrin güney kıyısındaki Helenistik temelli ve Roma onarımlı küçük tiyatro oldukça harap olup girişin sadece bir yanı iyi korunmuş durumdadır.

İç duvarları yer yer freskolarla süslü Bizans kilisesi, alandaki en anıtsal kalıntıdır. Şehrin görülebilir bir diğer önemli yapısı, nehir ağzının batısında yer alan tapınak kapısıdır. Kapının İon düzeninde küçük bir tapınağa ait olduğu bulunan mimari parçalardan; Roma İmparatoru Marcus Aurellius (MS 172–173) adına yapıldığı ise kapı önündeki heykel kaidesinden anlaşılmaktadır.

Kalıntılar arasında en ilginci ise Antalya Müzesi'nce yürütülen kazılarla gün ışığına çıkarılmış olan Kaptan Eudomus’un Lahdi'dir. Nehir ağzının hemen yanındaki kayalığın oyuğunda yer alan lahit, hem duygu dolu şiirsel ithaf yazıtında kaptanın adını vermesi hem de uzun kenarındaki gemi kabartmasında geminin şeklini resmetmesi açısından büyük önem taşımaktadır. 

Olympos Antik Kenti ve civarı, ünlü Likya Yolu yürüyüş güzergahının 7,5 kilometrelik bir etabını oluşturur. Olympos’un doğusunda, sahilden üç yüz metre ileride Caretta caretta kaplumbağalarının yumurta bıraktığı muhteşem kumsalı ve pek çok bitkinin yaşadığı sahil kumulları ile ünlü olan Çıralı yerleşimi yer alır. Kentin birkaç kilometre güneybatısında ise sönmeyen ateşiyle efsanelere konu olan Yanartaş bulunmaktadır.

Olympos, UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne önerilen “Likya Uygarlığı Antik Kentleri” (2009) arasında yer almaktadır.

Kaynak: Olympos, Antalya Tanıtım Kitabı, Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2017)

Yorumlar